Voelt u zich vaak moe, uitgeput of leeg vanbinnen − zelf na een vrij weekend? U bent niet alleen. Veel mensen melden de afgelopen jaren dat ze last hebben van aanhoudende uitputting, concentratieproblemen of het gevoel voortdurend onder spanning te staan. Belangrijk daarbij is dat uitputting geen persoonlijk falen is. Uitputting is vaak een ernstig te nemen alarmsignaal van uw lichaam of psyche.
Om uitputting beter te kunnen plaatsen, is het de moeite waard om eerst het verschil tussen stress en uitputting te duiden. Stress is een natuurlijke reactie van het lichaam op eisen of uitdagingen. Op de korte termijn kan stress zelfs behulpzaam zijn: de hartslag en bloeddruk stijgen, stresshormonen als adrenaline en cortisol worden afgescheiden en de alertheid neemt toe. Deze reactie is evolutionair gezien zinvol en verdwijnt doorgaans als de trigger weg is.
Het wordt problematisch als stress chronisch wordt. Als de druk gedurende een langere tijd aanwezig blijft zonder voldoende rustperiodes, kan aanhoudende lichamelijke en psychische uitputting ontstaan. Dat gaat verder dan normale moeheid. Getroffen personen melden emotionele afstandelijkheid, slaapproblemen en het gevoel zelfs eenvoudige taken alleen nog met veel moeite aan te kunnen. In de professionele context wordt bij uitgesproken symptomen gesproken van een burn-outsyndroom dat in de internationale classificatie van aandoeningen wordt beschreven als een beroepsverschijnsel. Uitputting kan echter ook onafhankelijk van het werk ontstaan en is bovendien een veelvoorkomend symptoom van depressieve stoornissen.
Waarom treft uitputting zoveel mensen?
Onderzoeken tonen aan dat psychische druk bij de bevolking de afgelopen jaren is toegenomen. De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) rapporteert een wereldwijde stijging van depressieve en angstgerelateerde stoornissen. Daar zijn veel redenen voor. Het bedrijfsleven is op veel gebieden geconcentreerd en gedigitaliseerd. Grenzen tussen werk en privéleven vervagen door een constante bereikbaarheid. Daarbij komen ook maatschappelijke onzekerheden, hoge eisen en sociale vergelijkingsprocessen kijken die door sociale media versterkt kunnen worden. Ook de COVID-19-pandemie heeft aantoonbaar tot een toename van psychische druk geleid.
Tegelijkertijd hebben veel mensen er moeite mee om hun eigen grenzen te identificeren of ernstig te nemen. Voortdurende zelfverbetering en de drang om op alle gebieden van het leven goed te presteren, werken een houding in de hand waarin uitputting ten onrechte als een zwakte wordt beschouwd. Uitputting duidt er vaak op dat er geen evenwicht meer is tussen beschikbare middelen en eisen.
Wat helpt in het dagelijkse leven?
Regelmatige rustperiodes, voldoende slaap en realistische verwachtingen van zichzelf zijn sleutelcomponenten. De Duitse vereniging voor psychiatrie en psychotherapie, psychosomatiek en neurologie (DGPPN) onderstreept het belang van lichaamsbeweging, sociale contacten en een gestructureerde dagindeling voor de mentale stabiliteit. Van mindfulnessoefeningen en ontspanningstechnieken is ook aangetoond dat ze stress kunnen verminderen. Wanneer uitputting meerdere weken aanhoudt en gepaard gaat met neerslachtigheid, verminderde interesse of uitgesproken lusteloosheid, moet u raad vragen bij een arts of psychotherapeut. Een vroegtijdige evaluatie kan helpen om ernstige aandoeningen zoals een depressie te herkennen en doelgericht te behandelen.
Geestelijke gezondheid is geen luxe, maar een essentiële voorwaarde voor levenskwaliteit en lichamelijke gezondheid. Door alarmsignalen als aanhoudende uitputting ernstig te nemen, neemt u verantwoordelijkheid voor uzelf. Kleine maar consequente veranderingen in het dagelijks leven kunnen al een groot verschil maken. De mediteo-app kan u helpen om uw medische afspraken, metingen (bv. Stemming, activiteit of ontspanning) en medicatie betrouwbaar in de gaten te houden – zelfs wanneer u niet veel energie heeft.
Bronnen
- World Health Organization (WHO). Burn-out an occupational phenomenon. In: ICD-11. Online beschikbaar via: https://www.who.int/standards/classifications/frequently-asked-questions/burn-out-an-occupational-phenomenon
- World Health Organization (WHO). ICD-11 International Classification of Diseases. Online beschikbaar via: https://icd.who.int/en/
- Nationale VersorgungsLeitlinie Unipolare Depression. Huidige lange versie. AWMF-Register-Nr. nvl-005. Online beschikbaar via: https://www.leitlinien.de/themen/depression
- World Health Organization (WHO). World Mental Health Report: Transforming mental health for all. 2022. Online beschikbaar via: World mental health report: Transforming mental health for all
- World Health Organization (WHO). Mental health and COVID-19: Early evidence of the pandemic’s impact. 2022. Online beschikbaar via: Mental Health and COVID-19: Early evidence of the pandemic’s impact: Scientific brief, 2 March 2022
- Schuch FB et al. Physical activity and incident depression: A meta-analysis of prospective cohort studies. American Journal of Psychiatry. 2018;175(7):631–648. DOI: 10.1176/appi.ajp.2018.17111194
- McEwen BS. Stress, adaptation, and disease: Allostasis and allostatic load. Annals of the New York Academy of Sciences. 1998;840:33–44.
Terug naar de Blog.